Servis maliyetini düşürmenin en hızlı yolu araç fiyatını pazarlık etmek değil, güzergâhı doğru kurmaktır. İyi planlanmış bir hat, aynı çalışan sayısını daha kısa sürede ve çoğu zaman daha az araçla taşır. Aşağıda, sahada uyguladığımız yedi adımlı planlama yöntemini bulacaksınız.
1. Adres verisini toplayın ve temizleyin
Planlamanın hammaddesi, çalışanların ikamet adresleridir. Mahalle düzeyinde bilgi yeterlidir; kapı numarasına gerek yoktur. Bu aşamada en sık yapılan hata, güncellenmemiş adres listesiyle çalışmaktır. Taşınan çalışanlar hattı olduğundan uzun gösterir ve gereksiz araç planlanmasına yol açar.
2. Yoğunluk haritası çıkarın
Adresleri harita üzerine işaretlediğinizde çoğu kurumda birkaç belirgin küme ortaya çıkar. Servis hatları bu kümelere göre kurulur; çalışan tek tek düşünülerek değil. Kümelerin dışında kalan dağınık adresler için ise ya ortak bir buluşma noktası belirlenir ya da bu çalışanlar en yakın hatta yönlendirilir.
3. Bindirme noktalarını akıllıca seçin
Her çalışanın kapısının önünde durmak konforlu görünür ama sefer süresini katlar. Doğru yaklaşım, yürüme mesafesinde (tipik olarak 400–600 metre) ortak bindirme noktaları belirlemektir. İyi bir bindirme noktası şu özellikleri taşır:
- Aracın güvenle durabileceği, trafiği tıkamayan bir konum
- Sabah karanlığında aydınlatılmış ve görünür bir alan
- Ana arterlere yakın, aracı gereksiz ara sokağa sokmayan bir nokta
- Kış koşullarında bekleme imkânı olan (durak, kapalı alan) bir yer
4. Sefer süresi hedefi koyun
Planlamaya “kaç araç lazım” sorusuyla değil, “bir çalışan serviste en fazla ne kadar kalmalı” sorusuyla başlayın. Şehir içi hatlarda 45–60 dakika makul bir üst sınırdır. Bu hedefi aşan hatlar bölünmeli veya bindirme noktası sayısı azaltılmalıdır. Uzayan sefer süresi, servis memnuniyetini düşüren bir numaralı etkendir.
5. Araç sınıfını doluluğa göre seçin
Araç seçimi kapasiteye değil, gerçek doluluğa göre yapılmalıdır. 27 kişilik midibüsü 14 kişiyle çalıştırmak, iki adet 16+1 minibüsten daha pahalıya gelebilir. Genel kural olarak hedef doluluk %80–90 aralığındadır; üzerine çıkıldığında yeni işe alımlar için yer kalmaz, altına inildiğinde kişi başı maliyet yükselir.
6. Trafiği plana dâhil edin
Güzergâh, boş yolda değil gerçek trafikte çalışacaktır. Sabah 07:00 ile 08:00 arasındaki aynı rota arasında 20 dakikaya varan fark oluşabilir. Bu nedenle plan, en yoğun saat dilimine göre yapılmalı; okul dönemi ile tatil dönemi ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Okulların açıldığı eylül ayında güzergâhların gözden geçirilmesi standart bir uygulamadır.
7. Pilot çalıştırın, veriyle düzeltin
Hiçbir güzergâh ilk seferde mükemmel çıkmaz. İlk iki hafta pilot dönem olarak ele alınmalı; GPS verisinden gerçek varış saatleri, bekleme süreleri ve boş koltuk sayısı çıkarılmalıdır. Bu veriyle yapılan ikinci revizyon, çoğu kurumda sefer süresini belirgin biçimde kısaltır.
Planlamayı bozan üç yaygın hata
- Herkesi memnun etme çabası: Her talebi güzergâha eklemek, hattı kullanılamaz hâle getirir. Kural baştan net konmalıdır.
- Dönüş hattını kopyalamak: Akşam trafiği ve çıkış saatleri sabahtan farklıdır; dönüş güzergâhı ayrıca planlanmalıdır.
- Statik plan: Personel sirkülasyonu güzergâhı zamanla bozar. Altı ayda bir gözden geçirme yapılmalıdır.
Güzergâh planlaması, taşımacılık hizmetinin görünmeyen ama en değerli kısmıdır. Kurumunuzun adres dağılımını paylaşırsanız, mevcut hattınız için iyileştirme önerisi çıkarabiliriz.
Bu konuda destek ister misiniz?
Kurumunuzun ulaşım ihtiyacını birlikte değerlendirelim. Güzergâh ve araç önerimiz ücretsizdir.
Teklif Alın
